Strip

Kako se kalio Miki Maus: tragovima kontakta američkog i jugoslovenskog stripa

Iz današnje perspektive činjenica da su u SFRJ stripovi objavljivani (i čitani!) u milionskim tiražima deluje skoro neverovatno. Ipak, to nije slučajnost, već predstavlja kontinuitet prakse započete tridesetih godina dvadesetog veka, kada su u tadašnjoj Jugoslaviji objavljeni prvi stripovi pod snažnim uticajem američkog stripa – toliko snažnim da je preuzet i sam naziv „devete umetnosti”, doduše nešto skraćen, kao i teme, junaci, u mnogim slučajevima odomaćeni, adaptirani i prilagođeni novom okruženju.

Ovo je i početna tačka mapiranja koje obuhvata širok vremenski potez – proteže se do danas, a u sebe uključuje polje komercijalnog stripa (onih koji su prevođeni i štampani pod licencom, kao i onih koji su nastali „balkanizacijom”) i underground ili alternativnog stripa, kao i šire polje popularne kulture (amaterske i druge oblike interpretacije sadržaja koji su dolazili iz ovih stripova). Kroz temu stripa problematizujemo odnos dominantne i marginalne kulture, i uočavamo da nije u pitanju jednosmeran proces (od dominantne kulture ka marginalnoj, kako bi se očekivalo), već razmena; da ovi uticaji nisu jednoznačni, već često povratni. Domaći autori alternativnog stripa, na primer, kojima transformativno iskustvo u stvaralačkom smislu predstavlja otkriće američkog underground stripa, kroz godine uspostavljaju transnacionalne veze sa američkim autorima, izdavačima i publikom, i bivaju objavljivani u Sjedinjenim Državama, nakon čega slede složeni putevi distribucije, cirkulacije i recepcije njihovih radova.


Prezentacija i diskusija

U diskusiji učestvuju:
Marija Samardžić, Zoran Đukanović, Aleksandar Zograf, Danilo Milošev Wostok, Aleksandra Sekulić, Ana Miljanić, Ljubica Slavković, Ivana, Branislav Dimitrijević


Hronologija

  • 1932 - 1939 -

    U časopisu Veseli četvrtak objavljen prvi Diznijev strip u Jugoslaviji; nastanak balkanizovanog Mikija Mausa – Mike Miša.
    Objavljen prvi savremeni strip u Jugoslaviji, prevod američkog stripa Secret Agent X-9.
    Izlazi strip o detektivu Hariju Vilsu, prvi originalni junak u srpskom i jugoslovenskom stripu.
    Objavljen prvi broj Zigomara, maskiranog pravednika, sa glavnim junakom nastalim po uzoru na Fantoma

  • 1951 - 1952 -

    Povratak Diznijevih stripova i junaka u Jugoslaviju.
    Obnavljanje Politikinog zabavnika.

  • 1966 -

    Počinje da izlazi Mikijev zabavnik.

  • 1971 -

    Objavljen prvi strip Roberta Kramba u Jugoslaviji, u časopisu „Student”.

  • 1980 -

    U SKC-u u Beogradu održana izložba „Američki undergorund strip – izložba kolekcija strip-svezaka američkog undergrounda”.

  • 1991 -

    Aleksandar Zograf objavljuje strip Alas!Comics u američkom časopisu Bonus.

  • 1993 -

    Povlačenje kompanije Dizni iz SR Jugoslavije.
    Izdavač „Šund d.d.“ objavljuje nelicenciranu ediciju Klasici andergraund stripa, gde su objavljeni stripovi Roberta Kramba u četiri sveske i Famozna čupava braća Frik Gilberta Šeltona.

  • 1994 - 1996 -

    U Americi izlazi Zografova knjiga Life Under Sanctions.
    Fantagraphics Books iz Sijetla objavljuje Zografove knjige Psychonaut 1 i 2.

  • 2002 - 2003 -

    Održana samostalna izložba Aleksandra Zografa Cartoon Art Museum u San Francisku.
    Objavljivanje stripa Ilegalni emigranti Danila Miloševa Wostoka i Gorana Vasića Bureka.
    Zograf učestvuje na izložbi American Effect u muzeju Whitney muzeju.

  • 2012 -

    Izdavačka kuća Komiko objavljuje prva licencirana izdanja Krambovih i Šeltonovih stripova.

  • 2016 -

    Robusto!!!, knjiga Wostoka i prijatelja, objavljena za američku izdavačku kuću ’’Lovecraft House’’.


Istraživačica

Marija Samardžić je rođena i živi u Pančevu, završila osnovne i master studije Opšte književnosti i teorije književnosti u Beogradu. Radi u Kulturnom centru Pančeva. Bila je urednica izdavačke delatnosti KCP-a gde je sarađivala na izdanjima koja se bave istorijom stripa, a koja su priređivali Saša Rakezić i Zdravko Zupan. Sarađuje sa Festivalom nesvrstanog stripa Novo Doba i Pančevo Film Festivalom.

Pretraga

You are using an outdated browser which can not show modern web content.

We suggest you download Chrome or Firefox.